Córki prezydentów budują pozycję w Azji Centralnej

Kobiety dostają wyznaczone obszary polityki

Państwa Azji Centralnej są silnie patriarchalne, a tradycyjna rola kobiety sprowadza się przede wszystkim do żony, matki i osoby opiekującej się domem. Kobiety pełnią funkcje publiczne, lecz dotąd urząd prezydenta sprawowała tylko tymczasowo Roza Otunbajewa. Zdaniem Lindy Masalskiej największą szansę na dojście do najwyższych stanowisk mają córki prezydentów lub inne osoby blisko z nimi związane, choć nie jest pewna, czy społeczeństwa regionu zaakceptowałyby kobietę jako głowę państwa.

W wyborach parlamentarnych w Kirgistanie stosowano zasadę, zgodnie z którą wśród trzech mandatów z okręgu co najmniej jeden musiał przypaść kobiecie. Obecność w parlamencie nie oznacza jednak dostępu do wyższych funkcji. Kobietom powierza się głównie edukację, ochronę zdrowia i działalność charytatywną — obszary uznawane za bezpieczne politycznie i korzystne dla wizerunku władz.

Córki bywają ważniejsze od pierwszych dam

Córki przywódców są niekiedy bardziej widoczne i wpływowe niż pierwsze damy. W Uzbekistanie Saida Mirzijojewa kieruje administracją prezydenta, w Tadżykistanie ważne stanowisko zajmuje Ozoda Rahmon, a w Turkmenistanie w życiu publicznym pojawiła się Oguljahan Atabajewa. Dariga Nazarbajewa była najbardziej eksponowaną córką poprzedniego prezydenta Kazachstanu. Córka prezydenta Kirgistanu pojawia się natomiast głównie symbolicznie.

Dariga Nazarbajewa traci pozycję po zmianie władzy

Dariga Nazarbajewa działała w kulturze i mediach, śpiewała operowo oraz założyła partię Asar, ale jej pozycja opierała się na ojcu. Pozostawała w konflikcie z częścią elit rządzących i struktur bezpieczeństwa, dlatego zdaniem Lindy Masalskiej nie miała szans zostać prezydentem Kazachstanu. Po odejściu Nursułtana Nazarbajewa objęła przewodnictwo Senatu, lecz w 2020 roku prezydent Kasym-Żomart Tokajew odwołał ją bez szerszego wyjaśnienia. Nazarbajew pozostaje obecny w życiu społecznym przez fundację i muzeum, choć władzę sprawuje Tokajew.

Gulnara Karimowa trafia do więzienia

Gulnara Karimowa łączyła promocję własnego wizerunku z działalnością polityczną: była piosenkarką, projektantką biżuterii, ambasadorką Uzbekistanu w Hiszpanii i stałą przedstawicielką kraju przy ONZ w Genewie. Sprawy korupcyjne i łapówki doprowadziły do konfliktu z jej ojcem, Islamem Karimowem. Trafiła najpierw do aresztu domowego, a po naruszeniu jego zasad — do więzienia. Jej przypadek pokazuje, że bliskość z prezydentem nie zastępuje własnego zaplecza politycznego ani porozumienia z grupami interesów.

Saida Mirzijojewa zostaje najbliższą współpracowniczką ojca

Saida Mirzijojewa buduje pozycję stopniowo: zaczynała od spraw mediów, była doradczynią prezydenta, a następnie została szefową jego administracji. Zarzuca się jej, że rozpoczęła pracę na wysokim stanowisku i nie zna administracji od podstaw, a starannie budowany wizerunek może przesłaniać rzeczywiste kompetencje lub ich brak. Prawo nie czyni jej drugą osobą w państwie, lecz jest najbliższą współpracowniczką ojca, dlatego bywa wskazywana jako możliwa następczyni.

Rodzina Rahmona obejmuje stanowiska w Tadżykistanie

Ozoda Rahmon od 2007 roku przechodziła kolejne szczeble administracji Tadżykistanu: kierowała departamentem konsularnym Ministerstwa Spraw Zagranicznych, była wiceministrem, a obecnie kieruje administracją prezydenta i zasiada w izbie wyższej parlamentu. Izbie przewodniczy jej brat Rustam Emomali, wskazywany jako przyszły następca ojca i pełniący funkcję mera Duszanbe. Zdaniem Lindy Masalskiej rola Ozody jest drugorzędna, a Emomali Rahmon obsadza członków rodziny, ponieważ uważa ich za najbardziej lojalnych.

Oguljahan Atabajewa pojawia się u boku władz Turkmenistanu

W Turkmenistanie kobiety przed 40. rokiem życia nie mogą prowadzić samochodu. Serdar Berdimuhamedow został prezydentem w 2022 roku po ustąpieniu ojca, Gurbanguly’ego Berdimuhamedowa. Linda Masalska powołała się na nieoficjalne informacje, według których syn chce prowadzić własną politykę, a ojciec zachować pierwszeństwo przy podejmowaniu decyzji.

Pod koniec 2024 roku zaczęła być eksponowana Oguljahan Atabajewa, siostra Serdara: objęła stanowisko w fundacji pomagającej dzieciom, pojawia się w państwowych mediach oraz podczas wyjazdów do Azerbejdżanu, Uzbekistanu i Wielkiej Brytanii, choć nie pełni innej funkcji państwowej.

Saida Mirzijojewa ma największe szanse na prezydenturę

Wybory w państwach Azji Centralnej odbywają się przy minimalnym udziale opozycji i kandydatów niezwiązanych z rządem, dlatego trudno nazwać je równymi. Stabilność przywództwa pozostaje jednak istotna dla współpracy z regionem. Linda Masalska nie jest pewna, czy kobieta zostanie prezydentem któregoś z tych państw; jej zdaniem największe szanse ma Saida Mirzijojewa, lecz wynik ewentualnej sukcesji będzie zależał od sytuacji po odejściu jej ojca.

Kim są córki liderów Azji Centralnej? Złote klatki i wielka polityka

Inspekcja pracy może zamieniać umowy B2B na etaty

Inspekcja pracy zmienia zakres kontroli

Od 8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy może sprawdzać także umowy cywilnoprawne i porównywać dokumenty z rzeczywistym sposobem wykonywania pracy. Jeżeli relacja spełnia warunki stosunku pracy — podległość kierownikowi, określone miejsce i czas, odpłatność oraz samodzielne wykonywanie zadań — inspektor może wydać polecenie, a Okręgowy Inspektor Pracy decyzję o zmianie zlecenia lub B2B na umowę o pracę. Pracodawca może się odwołać.

Wola stron może rozstrzygać przy niejednoznacznej ocenie, ale schodzi na dalszy plan, gdy warunki wyraźnie wskazują na jedną formę. Paulina Król mówi, że państwo jest potrzebne przy nadużyciach, lecz nowe uprawnienie może też wchodzić w prywatne decyzje świadomych kontrahentów. Polska nie przyjęła sztywnych kryteriów stosowanych w niektórych państwach Zachodu, a inspektor ma wskazać również, co zmienić, żeby współpraca mogła pozostać na B2B. Granicę między obiema formami wyznaczą więc dopiero kontrole.

Pracodawcy ograniczają wybór formy współpracy

Firmy nadal poświęcają czas na pytania, dyskusje i porady prawne. Od stycznia częściej proponują tylko jedną formę współpracy: około 70% ogłoszeń IT dotyczy B2B, około 30% umowy o pracę, a kilka procent obu możliwości. Przedstawienie obu form może być dowodem, że kandydat sam wybrał B2B. Liczba aplikacji na takie kontrakty się nie zmieniła, ale część obecnych kontrahentów chce przejścia na etat; sprzyjają temu programy edukacyjne i możliwość składania skarg do Państwowej Inspekcji Pracy.

Stabilność zatrudnienia zyskuje na wartości

Stabilność zatrudnienia ma dziś, zdaniem Pauliny Król, większą wartość niż kilka lat temu. Łączy to ze zmianą pokoleniową: część młodszych osób chce kończyć pracę o określonej porze, rzadziej dąży do stanowisk menedżerskich i wyznacza oczekiwania finansowe według własnych potrzeb, a nie kompetencji oraz wartości wnoszonej do firmy. Zaangażowanie w miejscu pracy deklaruje 15% Europejczyków, 7% Polaków i 35% Rumunów, przy wyniku globalnym 20%. Rosnący indywidualizm wiąże się także z przeprowadzkami do miast i osłabieniem grupowego sposobu myślenia.

Ulgi dla studentów zderzają się z kontrolą

Dokumenty reformy nie wskazują, że została przygotowana specjalnie dla najmłodszych pracowników. Niejasna jest jednak sytuacja studentów: ulgi zachęcały firmy do umów zlecenia, lecz podobieństwo ich obowiązków do pracy etatowej może teraz zwiększać ryzyko zmiany umowy. Państwowa Inspekcja Pracy zapowiada, że najpierw zajmie się jasnymi przypadkami, na przykład wieloletnim zatrudnieniem na zleceniu. Firmy różnie zabezpieczają B2B — jedne rezygnują ze wspólnych benefitów i imprez, inne zmieniają pozostałe zasady, bo ocena ma obejmować cały pakiet warunków.

Niepewność wpływa na koszty i inwestycje

Koszty dostosowania ponoszą polskie firmy, a niepewność może wpływać na decyzje zagranicznych inwestorów o lokowaniu usług, produkcji i części łańcucha dostaw. Państwowa Inspekcja Pracy zapowiedziała abolicję: dobrowolna zmiana B2B na umowę o pracę w ciągu pierwszych 12 miesięcy ma nie powodować negatywnych konsekwencji. Paulina Król ocenia, że elastyczność form współpracy wspierała rozwój Polski i przedsiębiorczość, a przechodzenie na droższe formy następuje w czasie, gdy Europa zabiega o produktywność w rywalizacji z Chinami i Stanami Zjednoczonymi.

Kilka firm analizuje przeniesienie działalności, choć nie ma jeszcze decyzji podjętych z powodu nowych uprawnień inspekcji. Wcześniejsze relokacje wynikały z kosztów pracy i energii; jedna firma zaczęła zatrudniać specjalistów IT w Egipcie. Kontrola może objąć rozmowy z kontrahentami jako świadkami. Nie wiadomo też, jak po zmianie umowy rozliczyć wcześniejsze składki i podatki ani od jakiej kwoty ustalić wynagrodzenie etatowe, dlatego firmy i biura rachunkowe przygotowują się na spory finansowe i organizacyjne.

Decyzje inspekcji mają wyjaśnić zasady

Prawomocne decyzje mają być publikowane, żeby pokazać tok oceny i umożliwić porównywanie podobnych spraw. Dopiero większa liczba rozstrzygnięć ujawni, czy inspekcja zachowuje spójność i jakie modele współpracy dopuszcza. W drugim albo trzecim tygodniu po otrzymaniu skarg otwarto już kilkadziesiąt kontroli. Paulina Król spodziewa się pierwszych decyzji w tym roku, choć porządkowanie form współpracy ma potrwać kilka lat.

Koniec ery B2B? Inspektor może teraz zamienić twoją umowę na etat - Paulina Król, No Fluff Jobs

Pogoda uderza w Japonię i bezpieczeństwo żywnościowe

Powódź odcina prąd i transport w Chibie

Rekordowe opady w prefekturze Chiba spowodowały powodzie i śmierć kilku osób. Region dostał w ciągu miesiąca ponad trzy razy więcej deszczu niż zwykle; ponad 19 tysięcy gospodarstw pozostawało bez prądu, a w szczytowym momencie nakaz ewakuacji objął od 100 tysięcy do 400 tysięcy ludzi. Około 7 tysięcy podróżnych utknęło na lotnisku Narita podczas święta Obon. Wcześniej trzęsienie ziemi dotknęło Kumamoto, a podczas fali upałów pod koniec lipca w ciągu tygodnia hospitalizowano do 18 tysięcy osób z udarem cieplnym.

Upały zmniejszają plony podstawowych upraw

Susze i skrajne upały zagrażają bezpieczeństwu żywnościowemu. Kavadzaidi podał, że wzrost średniej globalnej temperatury o jeden stopień wiąże się ze spadkiem plonów kukurydzy, ryżu, soi i pszenicy o około 7 procent; uprawy te dostarczają 60 procent kalorii na świecie. Silny El Niño może pogłębić problem. W poprzednim cyklu plony zbóż w Maroku spadły o ponad 40 procent, a produkcja oliwek i cytrusów załamała się. Ograniczaniu strat mają służyć wczesne ostrzeganie rolników, właściwy dobór terminów siewu, zapasów, nasion i ras odpornych na suszę i upał oraz rozwiązania oszczędzające wodę i wilgoć w glebie.

Australijski zakaz nie usuwa nieletnich z sieci

Osiem miesięcy po wprowadzeniu australijskiego zakazu korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16 lat około ośmiu na dziesięciu nieletnich z tej grupy nadal miało konta. Maksymalną karę dla platform podwojono do około 70 milionów dolarów amerykańskich. Meta podała, że zamknęła łącznie 750 tysięcy kont, w tym około 500 tysięcy na Instagramie i Facebooku przed wejściem zakazu oraz kolejne 250 tysięcy później. Watson mówiła, że postępowania i ewentualne kary mogą ciągnąć się przez sądy, dlatego na ocenę skuteczności regulacji trzeba czekać.

Netanyahu derides UK as 'Islamic Republic of Great Britain'